به گزارش روابط‌عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه ایران؛ دکتر سیده صالحه مرتضوی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، رئیس گروه بهداشت سالمندان وزارت بهداشت و رئیس مرکز تحقیقات سلامت روان سالمندی دانشگاه علوم پزشکی ایران است. فعالیت‌های علمی، پژوهشی و اجرایی‌شان عمدتاً در حوزه سلامت سالمندان، سلامت روان سالمندی، مراقبت و حمایت از سالمندان و شناسایی نیازهای این گروه متمرکز بوده است.

 

سیده صالحه مرتضوی گفت: دلیل اصلی انتخاب موضوع این طرح، توجه به وضعیت سالمندان تنهازیست و آسیب‌پذیر در شرایط بحرانی و به‌ویژه در جریان جنگ بود؛ چراکه در چنین شرایطی، سالمندانی که از شبکه حمایتی مؤثر و فردی برای دریافت کمک فوری برخوردار نیستند، ممکن است با اختلال در دسترسی به خدمات ضروری سلامت و مراقبت مواجه شوند. هدف ما این بود که در کوتاه‌ترین زمان، این گروه را شناسایی کنیم، نیازهای فوری آنان را بشناسیم و تا حد امکان، شناسایی نیازها را به ارائه پاسخ و حمایت عملی پیوند دهیم.

 

وی افزود: نوآوری مهم این طرح، صرفاً مطالعه و توصیف نیازهای سالمندان نبود؛ بلکه پژوهش تلاش کرد فرآیند شناسایی، ارزیابی و پاسخ به نیاز را به یکدیگر متصل کند. به عبارت دیگر، اطلاعات جمع‌آوری‌شده درباره سالمندان پرخطر برای فعال‌سازی حمایت و پیگیری نیازهای واقعی آنان مورد استفاده قرار گرفت. این رویکرد می‌تواند در طراحی و تقویت سازوکارهای آمادگی و پاسخ به بحران برای سالمندان در شرایط اضطراری مورد استفاده قرار گیرد.

 

عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران از اجرایی شدن شدن این طرح خبر داد و افزود: این پژوهش صرفاً در مرحله جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها باقی نماند و به مرحله اجرا و بهره‌برداری عملیاتی نیز رسید.در واقع، یکی از ویژگی‌های مهم این طرح، پیوند میان «شناسایی نیاز» و «پاسخ عملی به نیازهای سالمندان» بود.

 

وی ادامه داد: بر اساس ارزیابی انجام‌شده، مواردی مانند اختلال در دسترسی به دارو، خدمات پزشکی، توانبخشی، خدمات روان‌شناختی و پرستاری و همچنین نیاز به ایمن‌سازی یا ترمیم مسکن مورد پیگیری قرار گرفت. بنابراین نتایج پژوهش قابلیت استفاده مستقیم در برنامه‌ریزی و تقویت نظام پاسخ به نیازهای سالمندان در شرایط بحران را دارد.

 

رئیس گروه بهداشت سالمندان وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: بنابراین می‌توان گفت که این طرح به یکی از خلأهای مهم در زمان بحران پاسخ می‌دهد؛ یعنی شناسایی سالمندانی که به دلیل تنهازیستی و نداشتن شبکه حمایتی، ممکن است در شرایط اضطراری از دسترسی به خدمات ضروری محروم بمانند.

 

وی افزود: با شناسایی این افراد و ارزیابی نیازهای فوری آنان، می‌توان مشکلاتی مانند دسترسی نداشتن به دارو و خدمات پزشکی و ... را سریع‌تر شناسایی و پیگیری کرد. در نتیجه، این طرح می‌تواند به کاهش خطرات ناشی از قطع یا اختلال خدمات در شرایط بحران و حفظ سلامت، ایمنی و استقلال سالمندان کمک کند.

 

مرتضوی یادآور شد: از سوی دیگر، تجربه به‌دست‌آمده از این پژوهش می‌تواند به ایجاد یک سازوکار منسجم‌تر برای شناسایی و حمایت از سالمندان آسیب‌پذیر در بحران‌های آینده کمک کند؛ به‌گونه‌ای که در زمان وقوع بحران، دستگاه‌های مسئول بدانند چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند و چه نوع حمایتی نیاز دارند.

 

وی بیان کرد: انتظار این است که پژوهش‌های مرتبط با سالمندان، به‌ویژه پژوهش‌هایی که در شرایط بحران انجام می‌شوند، صرفاً به تولید مقاله و گزارش محدود نمانند و نتایج آن‌ها در برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری‌های اجرایی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین لازم است برای شرایط بحران، پروتکل‌های مشخصی برای شناسایی، ارزیابی و پاسخ به نیازهای سالمندان تدوین و به‌صورت دوره‌ای ارزیابی و به‌روزرسانی شود.

 

رئیس مرکز تحقیقات سلامت روان سالمندی دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت: امیدواریم بتوانیم با استفاده از تجربه و نتایج این طرح، برنامه‌های مؤثرتری برای شناسایی و حمایت از سالمندان آسیب‌پذیر در شرایط بحران طراحی کنند. همچنین ادامه پژوهش‌های کاربردی و تقویت همکاری میان دانشگاه و نهادهای اجرایی را برای ارتقای آمادگی و پاسخ به نیازهای سالمندان پیگیری می‌کنیم.